Dlaczego 9 maja obchodzimy Dzień Europy?
Dzień Europy upamiętnia rocznicę ogłoszenia planu zjednoczenia europejskiego, znanego jako Deklaracja Schumana od nazwiska prezentującego go ówczesnego ministra spraw zagranicznych Francji, Roberta Schumana. W tym roku przypada 70. rocznica tego wydarzenia. Dlaczego 9 maja obchodzimy Dzień Europy? Choć idea jedności europejskiej nie była pomysłem zupełnie nowym (jej korzenie sięgają czasów Karola Wielkiego, a o europejskiej jedności i elementach integracji znanych nam dzisiaj pisali i mówili politycy, ekonomiści i wizjonerzy XIX i XX wieku, w tym także Polacy), to jednak właśnie Plan Schumana dał początek integracji europejskiej, której rezultatem jest znana nam dzisiejsza Unia Europejska. Plan, przedstawiony przez Roberta Schumana 9 maja 1950 roku w siedzibie francuskiego MSZ przy bulwarze Quai d’Orsay w Paryżu, był tak naprawdę dziełem innego z ojców Europy – Jeana Monneta, szefa francuskiego Urzędu ds. planowania. Politykami kierowała myśl, że wspólna koordynacja produkcji stali i wydobycia węgla pozwoli zapobiec powtórzeniu się w przyszłości konfliktu podobnego do II wojny światowej. Uznano także, że połączenie interesów ekonomicznych może przyczynić się do poprawy standardu życia społeczeństw i stanowić pierwszy krok w kierunku bardziej zjednoczonej Europy. Wybrane cytaty z Deklaracji: „Pokój na świecie nie mógłby być zachowany bez twórczych wysiłków na miarę grożących mu niebezpieczeństw.” „Europa nie powstanie od razu ani w całości: będzie powstawała przez konkretne realizacje, tworząc najpierw rzeczywistą solidarność. Zgromadzenie narodów europejskich wymaga, by usunięta została odwieczna wrogość Francji i Niemiec: podjęte działanie musi w pierwszym rzędzie dotyczyć Francji i Niemiec.” „Umieszczenie produkcji węgla i stali pod wspólnym zarządzaniem (…) zmieni los regionów, długo skazanych na wytwarzanie wojennego oręża, którego były najdłużej ofiarami.” Na deklarację odpowiedziały oprócz Francji i Niemiec także Włochy oraz Belgia, Holandia i Luksemburg. 18 kwietnia 1951 roku sześć krajów podpisało Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali, znany jako Traktat Paryski. Sukces pierwszej Wspólnoty spowodował, że kraje te zdecydowały integrować się dalej i utworzyły Europejską Wspólnotę Gospodarczą i Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (traktaty założycielskie tych Wspólnot podpisano w roku 1957). Od tej pory Wspólnoty Europejskie rozwijały się geograficznie (kolejne rozszerzenia), ale także pogłębiając integrację (m.in. utworzenie unii celnej, jednolitego rynku, strefy EURO, wprowadzenie wspólnej waluty, powstanie Unii Europejskiej i nadanie jej osobowości prawnej, utworzenie strefy Schengen). Niewątpliwie jednak, powstanie zjednoczonej Europy przyczyniło się do spełnienia głównej idei zawartej w Deklaracji Schumana: od 70 lat Europa wolna jest od konfliktów zbrojnych w skali całego kontynentu, a w 2012 UE uhonorowana została Pokojową Nagrodą Nobla. Pełen tekst deklaracji w języku polskim dostępny jest pod adresem: https://www.robert-schuman.eu/pl/doc/questions-d-europe/qe-204-pl.pdf
