Katalog alfabetyczny
Katalog ten informuje o książkach posiadanych przez bibliotekę i korzysta się z niego, jeśli znany nam jest autor i tytuł poszukiwanej książki. Karty katalogowe książek uszeregowane są w kolejności alfabetycznej (wg alfabetu polskiego) według: haseł autorskich – czyli nazwiska autora (w przypadku publikacji, które mają dwóch lub trzech autorów hasłem jest zawsze nazwisko pierwszego autora) haseł tytułowych – w przypadku prac zbiorowych, wtedy hasłem jest pierwszy wyraz tytułu.
W przypadku, kiedy nie pamiętamy nazwiska pierwszego autora lub tytułu pracy zbiorowej, należy szukać książki w katalogu rzeczowym w interesującej nas dziedzinie wiedzy.
Ważnym elementem karty katalogowej książki jest sygnatura niezbędna do odszukania książki w księgozbiorze. Przy niektórych sygnaturach znajdują się oznaczenia np. Czytelnia, Pracownie przedmiotowe (języka angielskiego, języka polskiego …) itp, które określają miejsce książki na terenie biblioteki oraz informują o możliwości wypożyczenia książki na zewnątrz.
W przypadku jakichkolwiek problemów w korzystaniu z katalogu można zawsze poprosić o pomoc dyżurującego bibliotekarza.
Katalog rzeczowy
Katalog rzeczowy informuje o książkach na określony temat. Jest pomocny, gdy nieznany jest nam autor i tytuł konkretnej książki, a poszukujemy dzieł z określonej dziedziny wiedzy. W tym przypadku układ kart katalogowych jest określony przez zasady klasyfikacji przyjętej w bibliotece, a jest nią Uniwersalna Klasyfikacja Dziesiętna, która zakłada podział całości wiedzy na 10 działów głównych i w ich obrębie coraz bardziej szczegółowe poddziały.
Podstawowe pojęcia
Katalog (gr. katálogos – lista) – rejestr dokumentów bibliotecznych w sposób uporządkowany, ułatwiający ich odszukanie, podający ich cechy indywidualne i bibliograficzne oraz miejsce przechowywania.
Katalog a opis bibliograficzny – katalog oprócz opisu bibliograficznego zawiera hasło i nagłówek. Hasło pełni metodę wyszukiwawczą i jest elementem szeregowania.
Katalog a bibliografia – katalog to realny zbiór w bibliotece, polega na opisie egzemplarza zbioru istniejącego rzeczywiście. Katalog to nic innego jak system informacyjno-wyszukiwawczy. Natomiast bibliografia to spis wydań druków w oderwaniu od przynależności do danego miejsca w bibliotece.
Typy katalogów
Rozróżniamy katalogi
- Formalny dzieli się na – alfabetyczny, tytułowy i inne.
- alfabetyczny – szeregujący opisy według nazw osobowych (autor, redaktor, tłumacz), korporatywnych (instytucji, organizacji), tytułów
- rzeczowy – typ katalogu w którym podstawą porządkowania opisów bibliograficznych dokumentów są ich cechy treściowe
- rzeczowy-systematyczny – uporządkowany według dziedzin wiedzy, dyscyplin naukowych wyznaczonych przez schemat klasyfikacyjny przyjęty przez bibliotekę
- rzeczowy-przedmiotowy – uporządkowany według haseł przedmiotowych określających zawartość dokumentu, formułowanych podobnie jak w encyklopedii – skupia tematy
- rzeczowy-działowy – posiada kilka lub kilkanaście działów treściowych i nie wprowadza dalszego zróżnicowania,opisy katalogowe w obrębie działów uszeregowane są abecadłowo, chronologicznie lub przedmiotowo
- rzeczowy-klasowy – grupuje opisy w obrębie klas(dziedzin wiedzy) ułożonych alfabetycznie, uznawany za prototyp katalogu przedmiotowego
- krzyżowy – łączący układ alfabetyczny i rzeczowy
- centralny – rejestruje zbiory dwu lub więcej bibliotek
- topograficzny – katalog biblioteczny, wykaz, rejestr obiektów, uszeregowany zgodnie z magazynowym ich porządkiem, według sygnatur. Stanowi uzupełnienie inwentarza przy systematycznym ustawieniu zbiorów. Przy ustawieniu według numerus currens funkcję katalogu topograficznego pełni inwentarz z numeracją bieżącą
- dziesiętny – podzielony jest na dziesięć głównych działów określających wiedzę, które z kolei są podzielone na dalsze poddziały. Jest to najbardziej powszechny system katalogowania
